Cyber edukacja dla dzieci – nauka przez doświadczenie

Od lat pracuję z dziećmi, nauczycielami i rodzicami w ramach inicjatyw edukacyjnych oraz projektów realizowanych wspólnie z Cyfrowym Skautem. Z tych doświadczeń jasno wynika jedno: dzieci najlepiej uczą się wtedy, gdy mogą coś zobaczyć, przeżyć i samodzielnie zrozumieć konsekwencje swoich decyzji.

Kolejny ważny aspekt szkoleń awareness w tym także szkoleń i warsztatów dla dzieci to zmiany technologiczne, trendy, moda, media, zmiany prawne. W ostatnich latach rewolucja technologiczna związana z dużymi modelami językowymi potocznie nazywanymi AI. W obecnych czasach najważniejsze zagadnienia, które poruszamy na zajęciach to;
– Spoofing, w przypadku działań z dziećmi, to podszywanie się dorosłych w sieci pod dzieci, budowanie fałszywych relacji w konsekwencji zagrożenia związane z działaniami oszustw o charakterze strat finansowych, emocjonalnych i pedofilskich. Do pracy wykorzystujemy autorskie komiksy oraz aplikację VR. Jest to szkolenie uniwersalne dla każdej grupy wiekowej.
– Hejt i mowa nienawiści, w czasach deep fake wspieranych przez technologie AI, to prawdziwa zmora w szkłach. Dzieci mają szeroki dostęp do nowych technologii i wykorzystują to często w sposób, który jest na granicy z prawem. W trakcie zajęć staramy się pokazać aspekty technologiczne, etyczne oraz prawne. Do pracy wykorzystujemy tutaj dedykowane komiksy „Nie bądź takim Trollem” oraz aplikację VR – TROLL. Jest to szkolenie uniwersalne dla każdej grupy wiekowej.
– Cyfrowa Higiena, to szeroki wachlarz tematów, który proponujemy w zależności od grupy wiekowej, gdzie z najmłodszymi dziećmi pracujemy offline na pracach plastycznych, przygotowanych przez dzieci, poprzez warsztaty z wykorzystaniem komiksów i aplikacji VR, oraz warsztaty mentorskie i CTF ze starszymi dziećmi w szkołach średnich. Najważniejsze dla nas jest zaangażowanie dzieci w zajęcia.

Podczas zajęć poruszamy tematy bliskie dzieciom – bezpieczeństwo w grach, mediach społecznościowych, komunikatorach, kontakt z nieznajomymi, hejt, trolling czy ochrona prywatności. Wykorzystujemy komiksy, warsztaty, dyskusje i scenariusze sytuacyjne, które pokazują realne problemy w sposób zrozumiały i dostosowany do wieku uczestników.

Nie straszymy i nie moralizujemy. Zamiast tego uczymy myślenia, zadawania pytań i reagowania w trudnych sytuacjach. Dzieci wychodzą z zajęć z poczuciem sprawczości – wiedzą, że mogą powiedzieć „nie”, zgłosić problem i poprosić o pomoc.

Cyber edukacja dla dzieci to także budowanie mostów z dorosłymi. Dlatego nasze działania często obejmują również rodziców i nauczycieli, tak aby rozmowa o bezpieczeństwie w sieci była naturalna i ciągła, a nie jednorazowa. W ramach budowania świadomości rodziców wymyśliłem w swojej spółce opracowaliśmy komiks edukacyjny, trzeci z serii „Mosty między pokoleniami”. Zobacz poniżej film przygotowany na podstawie stron komiksu. Na zajęciach z rodzicami tego typu materiały dostarczam bezpłatnie dzięki partnerom wydruku, którzy wspierają naszą inicjatywę oraz działania trenerskie w stowarzyszeniu ISSA Polska, którego jestem aktywnym członkiem.

Przykładowe warsztaty dla rodziców:

• 
  „Pierwszy smartfon, pierwsze zasady – jak bezpiecznie wprowadzić dziecko w cyfrowy świat”
  Grupa docelowa: rodzice dzieci klas 1–3
  Czas trwania: od 45 minut do 2 godziny (120 minut)
  Warsztaty mogą być realizowane w ramach działań edukacyjnych projektu CyfrowySkaut.
  
  1. Otwarcie i ustawienie wspólnego celu (15 minut)
  – Na start bez slajdów i bez straszenia. Rozmowa.
  – O co tak naprawdę nam chodzi:
  nie o to, żeby dziecko „nie miało internetu”, tylko żeby weszło w świat cyfrowy świadomie, etapami i na jasnych zasadach
  – Krótka rozmowa z rodzicami:
  czego się najbardziej boją, co ich najbardziej denerwuje w temacie ekranów, czego im samym brakuje: wiedzy, narzędzi czy czasu
  refleksja; kontrola techniczna bez relacji nie działa, a relacja bez zasad szybko się sypie.
  
  2. Dziecko w sieci – jak ono to widzi, a jak my to sobie wyobrażamy (10 – 20 minut)
  Ten blok bardzo „otwiera oczy”. informacje przekazane na bazie doświadczenia zdobytego na warsztatach z dziećmi.
  O czym rozmawiamy:
  jak dzieci postrzegają internet (zabawa, kontakt, ciekawość)
  dlaczego dla nich „kolega z gry” to często prawdziwy kolega
  czemu zakaz to często zaproszenie do kombinowania
  Przykłady z życia ….
  
  3. Świadomość prawna – bez paragrafów, ale konkretnie (10 – 20 minut)
  Porządkujemy fakty celem budowania pełnej świadomości
  
  -od jakiego wieku dziecko może mieć konto (i dlaczego to nie jest „widzi mi się” platform)
  – kto ponosi odpowiedzialność za działania dziecka w sieci
  – czym różni się „głupi żart” od realnych konsekwencji prawnych
  Bez straszenia policją z jasnym komunikatem: internet to nie „zabawa bez konsekwencji”, nawet jeśli dziecko tak go postrzega.
  
  4. Kontrola techniczna – narzędzia, które pomagają, a nie zastępują wychowanie (15-25 minut)
  Praktyczny blok w którym rodzice dowiadują się:
  – jakie możliwości dają ustawienia systemowe, Family Link, Screen Time, Apple Cloud, itp.
  – co warto kontrolować, a czego lepiej nie śledzić obsesyjnie
  – jak ustawić limity czasu, aplikacji i zakupów
  Ważne, kontrola techniczna ma wspierać zasady a nie być tajnym podsłuchem rodzica
  Omawiamy też najczęstsze błędy:
  – zbyt restrykcyjne blokady bez rozmowy
  – dyktatura technologiczna; „bo ja tak powiedziałem/powiedziałam”
  – brak spójności między rodzicami
  
  5. Umowa społeczna z dzieckiem – serce całych warsztatów (15 – 25 minut)– dobra umowa to taka, którą dziecko rozumie i potrafi powtórzyć.
  Klucz do sukcesu
  Rodzice uczą się:
  – jak wspólnie z dzieckiem ustalić zasady korzystania z urządzeń i dlaczego dziecko musi mieć wpływ na reguły
  – jak zapisać, utrwalić zasady w prosty, zrozumiały sposób
  Przykładowe obszary umowy:
  – kiedy i gdzie korzystamy z telefonu/tabletu
  – co robimy, gdy pojawi się coś niepokojącego
  – jakie są realne i przestrzegane konsekwencje łamania zasad
  
  6. Scenariusze „z życia wzięte” – jak reagować, a nie panikować (5-10 minut)
  Krótki, dynamiczny blok. Omówienie kilku typowych sytuacji:
  – dziecko dostaje dziwną wiadomość
  – ktoś je wyśmiewa w grze
  – trafia na nieodpowiednie treści
  – samo zrobiło coś głupiego i boi się powiedzieć
  Rodzice dostają gotowe schematy reakcji:
  – co powiedzieć
  – czego nie mówić
  – jak nie zamknąć dziecka na rozmowę
  
  7. Podsumowanie i pytania (5 minut), wioski:
  – zasady są ważniejsze niż aplikacje
  – relacja jest ważniejsza niż kontrola
  – rozmowa jest ważniejsza niż zakaz